De Mammon 3 - Geen centje pijn!

Na de rentmeester die het niet zo nauw nam met het geld van de baas, en Jezus die ons zegt met de mammon vrienden te maken, vallen me ineens de uitspraken en teksten op die ermee te maken hebben... En zo krijgt dit onderwerp 'de mammon' toch nog weer een vervolg.

Ik denk dan ook aan heel rijke mensen in het koninkrijk van God... dat lijkt prachtig want 'je kan zoveel voor de Heer doen'. Maar de grote vraag is natuurlijk: gebeurt dat ook of is het meer wishfull thinking?
Zo denk ik bij mijzelf dat áls ik iets (vooruit, een half miljoen bij de lotto) zou winnen, het bijna allemaal naar goede doelen 'voor de Heer' zou gaan. Omdat ik graag veel wil geven, en dan heb ik de mogelijkheid nietwaar ... 
Maar hoe is het als ik echt ineens veel geld zou hebben?

Eigenlijk is (als ik eerlijk ben) alleen de gedachte aan een grote som geld, al genoeg om je hart er op te zetten ... want diep in mijn hart voel ik dan direct de behoefte om óók te zorgen dat in mijn huis de noodzakelijke dingen (en nog wat meer) voor elkaar komen. 
Ja, van dat grote bedrag wat ik ga winnen wil ik toch zeker een aanzienlijk deel aan mijzelf spenderen. 

Een actueel voorbeeld is of ik mijn baantje opzeg, dat heeft ook consequenties en hoe belangrijk c.q. noodzakelijk is dan ineens dat beetje inkomen voor mij.

In ieder geval is het wel duidelijk dat zo gauw er geld in het spel is, we eigenlijk precies zijn zoals in de wereld. Koop het toch... je hebt recht op de nieuwste snufjes... die vakanties, die verbouwing. 
Of zijn we zelfs erger dan ongelovigen? Omdat we beter zouden moeten weten. Ja, er zijn zelfs veel niet-christenen die ons beschamen in dit opzicht.

Ik las laatst een uitspraak van Lewis, die het zo treffend omschrijft: het idee dat we baas zijn over onszelf en ons geld, als we rijk en welvarend zijn, maar eigenlijk is het precies andersom:

Prosperity knits a man to the world. He feels that he is finding his place in it, 
while really it is finding its place in him
(C.S. Lewis)

Ja het is zo, geld, bezit, je zit er zomaar aan vast. Al kun je het makkelijk verbloemen; egoïsme zou je ons niet van kunnen betichten... 
Maar het heeft meer gevolgen. Hoe meer we bezitten, hoe meer we wonen op de aarde alsof het ons eeuwige verblijf is. Prosperity knits us tot the world! 
Vreemdelingen en bijwoners? Geen idee hebben we er meer van wat dat wil zeggen. Geld en bezittingen nemen ons zomaar helemaal in beslag; alles draait om het 'nu' en voor Jezus hebben we eigenlijk geen tijd meer.

Zo staat het ook in de Bijbel: Je kunt niet God dienen en de mammon. We denken dat het allemaal meevalt. 'We feel that we're finding our place in it'... maar het is zo: je zult de ene dienen en de andere haten.

En zo kom ik weer bij het begin van dit verhaal: hele rijke mensen in Gods koninkrijk. Het lijkt heel mooi. Maar geld is macht, een groot gevaar. Ook bij gelovigen.

Want als bij mij de gedachte aan veel geld, zich al in mijn hart zet... wat gebeurt er dan als je als gelovige écht veel geld hebt en veel bezittingen? 

Stel dat ik miljonair ben (als ik echt de lotto had gewonnen) en van mijn rente - die ik dan sowieso al krijg - veel weggeef, wat zegt dan dan nog? 
Je luxe leven kan gewoon doorgaan. 
Je hoeft er niks voor te laten, je grote (land)huis hoef je niet te verkopen en je kunt nog steeds de nieuwste snufjes aanschaffen die je nodig denkt te hebben. 

Een voorbeeld uit de Bijbel

Zo was dat ook bij de rijken waar Jezus over vertelt in Lucas 21, die 'hun giften in de offerkist kwamen werpen'. 
En dat lijkt heel wat, je wordt erdoor geïmponeerd. Maar Jezus ziet méér. Lees maar... 

1 Toen hij opkeek, zag hij hoe rijken hun giften in de offerkist kwamen werpen. 

2 Hij zag ook dat een arme weduwe er twee muntjes in gooide, 3en hij zei: ‘Ik verzeker jullie: deze arme weduwe heeft meer gegeven dan alle anderen.  

4 Want de anderen hebben iets van hun overvloed geofferd, maar zij heeft van haar armoede alles gegeven wat ze nodig had voor haar levensonderhoud.’

In onze tijd zouden we zeggen dat de briefjes wapperden... maar Gods ogen zijn al die wapperende biljetten veel minder waard dan het eruit ziet. Het is zelfs waardeloos in Zijn ogen!
Want, en dat is wat me ineens extra opviel, de rijken gaven van hun overvloed.
Zij hadden er geen centje pijn van!

Ook bij rijke christenen werkt het vandaag de dag zo...
Geen centje pijn hebben ze ervan, van alle gulle giften die ze van hun rente! weggeven. Ze merken het niet eens! Maar ze voelen zich er prima bij. 'They feel that they're finding their place in it'... 

Zo wordt er gesmeten met geld 'voor het koninkrijk', de rechtvaardiging om met volle teugen te genieten van wat nog over is. Men denkt er zelfs recht op te hebben, maar het beheerst hén.
Lewis' uitspraak zegt het zo: 'while really its finding its place in us ...' 

(Ik denk bijvoorbeeld aan een lijstje predikers wat ik gisteren zag en de enorme bedragen die ze op hun bankrekening hebben staan. Maar ook minder in het openbaar is dit iets wat wel degelijk speelt onder gelovigen... als je het eenmaal ziet - én de macht ervan - zie ook mijn vorige blogje.)

Al die giften, die goede werken ... Het lijkt aan de buitenkant heel wat, maar vaak is het in de ogen van God waardeloos, zoals bij de rijken in Lucas 21. 

Ook aan de rijke jongeling vraagt Jezus of hij alles wil verkopen. Omdat zijn hart bij zijn bezittingen lag 'while really its finding its place in him ...'  
Daarom ging hij bedroefd weg.... hij kon het niet.

Zij heeft alles gegeven

De weduwe gaf met haar hart. En koos daarom ervoor alles te geven wat ze nog had. Zij voelde het! En gaf haar laatste muntjes. Dat (die laatste cent) deed pijn... of eigenlijk toch niet?

Wat een voorbeeld, om vrijgevig te dúrven zijn als God het op ons hart legt. En dan mag het, nee moet het ons iets kosten.
Maar wie is er van echt géven ooit slechter geworden??

de Mammon 2 - valse of ware vrienden

Nu dan de (een) toepassing van de gelijkenis uit het vorige blogje over de Mammon. En eigenlijk is de vraag: hoe maak je dan echt vrienden met je geld, zoals Jezus ons opdraagt. Want het is de wortel van alle kwaad. Daarom gaat het heel vaak fout, ook bij gelovigen.

Een belangrijke reden:

Geld is macht

Als gulle gever kun je wel je geld willen geven, maar ondertussen nog steeds doen alsof het nog van jezelf is. Door - misschien heel subtiel - verwachtingen uit te spreken over wat ermee gaat gebeuren. Op zich nog wel voor te stellen, en daar hoeft nog niet veel mis mee te zijn.

Maar het kan nog een stapje verder gaan dan dat. Als gever van grote sommen geld, kun je mensen afhankelijk maken in hun doen en laten. Wordt er even niet gehandeld zoals jij graag zou zien, dan draai je gewoon de geldkraan dicht. 
En is dat 'rechtvaardig'??? Wat een machtspositie geef je jezelf dan!

En dat heeft een sneeuwbaleffect. Want óók de mensen die afhankelijk zijn van 'jouw' geld, hebben zo een machtspositie, en dat is misschien wel nóg kwalijker... 
Ze kunnen er in ieder geval voor kiezen die macht óók te nemen. 

Bang om buiten de boot te vallen en hun inkomsten te verliezen, regeert dan de angst om hun omgeving onder controle te willen houden.
Dan kun je niet meer vrij denken en handelen, met verstrekkende gevolgen... 

Het is een geest van angst en controle die dan bezig is en er wordt dan niet meer uit liefde gehandeld. 
Want de volmaakte liefde drijft de vrees uit, zegt Johannes in zijn brieven.... 

Niet dat je nu al volmaakt kan zijn hier op aarde, maar het ontbreken van liefde in dit soort situaties, als er geld en macht in het spel is, zegt een heleboel. 

<>-<>-<>-<>-<>-<>-<>

Wij worden opgeroepen heel anders te handelen met onze bezittingen. En is het een heel belangrijk principe wat hier wordt genoemd. Ook als het over geld gaat:

Om niet hebben wij het ontvangen - geef het daarom 'om niet'.... 

Zeker als gelovigen is ons geld van de Heer. Gééf het daarom weg (als je dat doet) zónder er iets terug voor te verlangen, echt 'om niet'. 
Laat los wat er verder mee gebeurt. Wees niet vatbaar voor de macht.

Slaven of vrienden

Jezus zelf zegt het: 'maak vrienden met de onrechtvaardige Mammon'.
Wat zijn in de ogen van Jezus eigenlijk 'vrienden'? Daar is wel wat over te vinden. Hijzelf noemt ons bijvoorbeeld zijn vrienden. 

Kenmerkend: dat Hij ons alles bekend heeft gemaakt. Dat betekent geen dubbele agenda (zoals de rentmeester had) maar openheid.
Een ander kenmerk, is dat wij geen slaven meer zijn. Te lezen in diezelfde tekst.
Want slaven weten niet wat hun heer doet - hen heb je in je macht. En dat is een angstige zaak.

Niet afhankelijk van mensen

Als ik mijn geld weggeef, met als gevolg dat mensen als het ware tot mijn 'slaven' worden gemaakt  - dan is er iets grondig mis. Zeker als die mensen op hún beurt weer hún omgeving naar hun hand willen zetten.

Niet voor niets is het advies van Paulus, met je eigen handen te werken om je brood te verdienen. En hoewel hij in Korinthe kon zijn door de steun van broeders uit andere plaatsen, geeft hij toch ook het voorbeeld om (als tentenmaker) zelf aan de kost te komen.

(Zo kende ik iemand van dichtbij die werkte 'voor de Heer', om het zo te zeggen. Pro deo, met er naast een gewone baan. Het verbaasde mij toen al wel hoe makkelijk andere mensen dan zeiden toch die baan op te geven. Want dan zorgt God wel dat alles voor elkaar komt, ook als je een gezin te onderhouden hebt. 
Maar zo simpel is dat allemaal niet ... )

Paulus vertelt aan de gelovigen van Tessalonika 'hoe wij dag en nacht hebben gewerkt om niemand van u tot last te zijn... Zo verkondigden wij het evangelie'.
Dan ben je niet afhankelijk - én niet beïnvloedbaar (niet manipuleerbaar zo je wilt...) 

Een veel gezondere situatie! Want zodra het geld lokt ... ga je zomaar twee heren dienen. 
Een onmogelijkheid. (Dat komt een andere keer nog wel)

<>-<>-<>-<>-<>-<>-<>

Als gelovigen horen we echt anders met geld om te gaan dan 'de wereld' doet. Geheel anders! 

In ieder geval ben je dan echt vrij om te werken in Gods koninkrijk. 
Niet afhankelijk van de Mammon maar van eigen 'arbeid'.
En/of anders, helemaal afhankelijk van Hem.

Pas dan zul je ook echt weten wie je vrienden zijn.

de Mammon 1 - Slimheid vereist?

Lastige Bijbelteksten ...
Ik heb er ooit al eens een paar blogjes aan gewijd. En dat hielp me toen wel om het een en ander wat beter te snappen.

Nu dacht ik ineens aan een gedeelte waarin Jezus iets zegt over de onrechtvaardige (valse) Mammon. Over geld dus. En kun je die tekst maar zo helemaal verkeerd bekijken. Want geld is ook de wortel van alle kwaad. Hoe kun je er dan vrienden mee maken? 
Maar toch is dat het advies wat we van Jezus zelf krijgen.

<>-<>-<>-<>-<>-<>-<>

Een gelijkenis over geld

Het betreffende gedeelte van Lucas 16 gaat over een rentmeester die er niet veel van bakt; zijn heer ontdekt het en de rentmeester ziet de bui al hangen: hij wordt de laan uitgestuurd. En wat nu?? 'Werken op het land kan ik niet en voor bedelen schaam ik mij'... Eigenlijk is hij een vent van niks. 

Slim maakt hij daarom onder de schuldenaars nog snel even wat vrienden (met het geld van zijn heer!) - ben je mijn heer honderd vaten olijfolie schuldig? maak er maar gauw vijftig van - ... zo kan hij nog ergens terecht als hij zo meteen ontslagen is.

Moet je slim zijn?

Maar zijn die mensen daarom zijn vrienden? Nee, onder het mom van 'wat ben ik toch goed voor jullie', gebruikt hij hen voor eigen doeleinden. En zijn heer krijgt niet wat hem toekomt.

Zo zijn de kinderen van de wereld heel wat slimmer dan de kinderen van het licht...  is de boodschap van Jezus. En je zou kunnen concluderen dat het helemaal oké is als mensen je aardig gaan vinden omdat je hen flink wat geld toeschuift. Een vreemde gedachte ...

Het doet me een beetje denken aan één van mijn kinderen die vroeger een super-soaker had gekregen en plotseling vonden allerlei jongetjes hem aardig en begon het geslijm. Maar over echte vriendschap zegt het niks.
Al was de situatie iets anders dan bij de rentmeester, het laat wel zien dat er zómaar verkeerde motieven in het spel komen, als het gaat om bezittingen en geld.

De betreffende uitspraak: 'maak vrienden met de onrechtvaardige Mammon' gaat niet alleen maar over het weggeven van je geld. Het gaat ook over de onrechtvaardigheid ervan. Het is inderdaad de bron van alle kwaad (óók voor gelovigen...)

Het is blijkbaar heel lastig om er 'goed' mee om te gaan, niet alleen voor jezelf als je er veel van bezit, maar juist als je het weggeeft.
Kijk maar naar de rentmeester; hij deed ook iets goeds met zijn geld, maar hij had een dubbele agenda (allerlei verborgen motieven). Bovendien was het geld van een ander waar hij mooie sier mee maakte.

<>-<>-<>-<>-<>-<>-<>

In deze gelijkenis over de Mammon (de god van het geld) kun je wel heel duidelijk zien waar het mis kan gaan als er geld in het spel is. 
Ook in deze tijd zie je dezelfde dingen gebeuren.

Al denkt men iets goeds te doen, zelfs dan kan het uiteindelijk verkeerd uitpakken, want geld is ook macht... en daar vallen veel mensen voor. Misschien zelfs zonder dat ze het door hebben. 
Je kan het - heel slim - bedekken met mooie (vrome) woorden ... maar ten diepste is dan toch de Mammon je afgod geworden.

En daar is nog wel meer over te zeggen. 
Maar vanwege de lengte, komt de verdere toepassing toch maar in een volgend blog.

Jobs tijding

serie 'lijden' 4

Een Jobs-tijding, het is een gevleugelde uitdrukking, vanuit de Bijbel die algemeen bekend is geworden. En als je leest wat Job allemaal meemaakt, is het helemaal duidelijk waarom hij geassocieerd wordt met rampspoed, want er werd hem niets bespaard - behalve de dood.
Daarom 'mag' Job niet ontbreken in mijn blogjes die ik schrijf over 'lijden nu'...

Het hele boek Job staat vol met wat hem overkomt - en dan bedoel ik ook allerlei goed bedoelde adviezen en verklaringen van vrienden om hem heen. En júist wat hij meemaakt van de kant van zijn vrienden (maar ook zijn vrouw kan er wat van! 'zeg God toch vaarwel!') draagt - misschien nog wel méér dan zijn lichamelijke pijn  - bij aan de zo zware last van zijn lijden.

-o-o-o-o-o-o-o-o-

Hoe herkenbaar is dat - de haast ingebakken behoefte om te verklaren waarom er moeilijke dingen gebeuren en er lijden is, ook als we het zien bij anderen. Zo hopen we er 'grip' op te kunnen krijgen.
Dat was ook de reden dat ik deze 'serie' startte; ik begreep God helemaal niet (meer) in wat er gebeurde in een mensenleven ... maar, ik zag inmiddels: God is God, en laat Hem dan ook God zijn!

Hier bij Jobs vrienden is een andere variant te zien. Zij hebben de insteek: 'Job, wat er nu gebeurt... we zullen wel eens even vertellen waarom jij zo moet lijden...!'
Het is het verhaal van de betweters en de veroordelende toeschouwers.

Zij komen bij hem zitten en zwijgen eerst een tijd. Zwijgen kan goed zijn, samen stil zijn in het aanschouwen wat er gebeurt. Maar toch, daarna komt de woordenvloed los.

Want zijn vrienden denken God zó goed te kennen, dat ze daarom alles kunnen verklaren - inclusief hoe het met Job zelf is gesteld (ja, zulke mensen bestaan er blijkbaar echt!)

maar wie God helemaal denkt te kennen, laat Hem evenmin God zijn 

Je verlaagt Hem dan (via je kennis óver Hem) tot je eigen menselijke niveau ... En de vrienden hebben God en iedereen om hen heen in hun broekzak, al zeggen ze dat God groot en almachtig is.

Het kan niet anders of je gaat je dan een oordeel aanmatigen, omdat je op Gods stoel gaat zitten. Hoogmoed! want wie zou dat ooit kunnen - en terwijl je alles denkt te weten, ontbreekt de zelfkennis. Waardoor je het belangrijkste mist, namelijk het inzicht dat we allemaal leven van genade.
En zonder dat (het weten wie je zelf bent) kun je dacht ik, nooit echt met een ander meevoelen, want als je de genade niet kent, ken je ook de liefde niet.

Het is zo moeilijk om echt stil te zijn, bij het zien en mee-maken van lijden, zonder te willen verklaren of te beoordelen. Begrijpen waarom er moeilijke dingen gebeuren in iemands leven, het is onmogelijk - laat staan dat je als buitenstaander er een oordeel over kunt vormen. Want wij mensen zien wat voor ogen is en geen centimeter verder.

Maar juist het méé willen lijden, is wat iemand die lijdt (zoals hier Job) nodig heeft.
In de woorden van Henry Nouwen:

"When we honestly ask ourselves which person in our lives mean the most to us,
we often find that it is those who, instead of giving advice, solutions, or cures, 

have chosen rather to share our pain and touch our wounds with a warm and tender hand.
The friend who can be silent with us in a moment of despair or confusion,
who can stay with us in an hour of grief and bereavement, 

who can tolerate not knowing, not curing, not healing and face with us the reality of our powerlessness, that is a friend who cares."

-o-o-o-o-o-o-o-o-

En Job wordt door hen gewogen en te licht bevonden, want alles wat hij meemaakt kán niet anders dan het gevolg zijn, van iets wat hij heel erg verkeerd heeft gedaan... en helaas bestaat die gedachte ook nu nog.

Wat er eigenlijk gebeurt is dat de vrienden van Job 'lijden' niet accepteren als iets onbegrijpelijks wat God kan toelaten ... en als iets wat henzelf ook zou kunnen overkomen.

Maar lijden hóórt blijkbaar bij het leven van iemand die God echt wil dienen! Als je geen lijden meemaakt als gelovige (en dat kan op allerlei manieren!) dan heb je niets te worstelen met God, zoals Job ook worstelt met God en de zin van zijn bestaan ter discussie stelt ...
En juist in het gevecht met Hem, leer je te accepteren wat Hij toelaat al kan daar heel wat tijd overheen gaan. Leer je Hem God te laten zijn, door jezelf - uiteindelijk - over te geven, al is dat steeds weer noodzakelijk.

Het lijden aanvaarden is willen sterven aan jezelf

en dat geldt evenzeer voor de toeschouwers

Dan is het niet meer belangrijk of je God begrijpt en (theologisch) kan verklaren waarom lijden ons overkomt. En leer je Zijn genade heel anders, misschien wel dan pas écht kennen.

En ontdek je uiteindelijk, net als Job, dat vóórdat je lijden meemaakte, je God eigenlijk alleen maar kende van horen zeggen .... vanuit de verte. Maar nu is het anders geworden.
Er viel me ineens ook iets bijzonders op bij wat er volgt.
Dat Job dubbel werd gezegend na al zijn beproevingen wist ik natuurlijk al, maar het was zijn lijden waardoor hij uiteindelijk kon zeggen:

... nu heb ik U gezien met eigen ogen

Met andere woorden: niet door allerlei aardse zegeningen maar door lijden heen, leren we God dieper kennen in Zijn genade en grootheid; je zou zelfs kunnen zeggen dat het de enige manier is, om God te mogen zien.

Ik hoop dat we als gelovigen allemaal de keus willen maken om die weg te gaan, die we vanuit onszelf nooit zouden kiezen, maar die uiteindelijk de grootste geestelijke zegen in zich heeft.

(dit is Job bekeken vanuit het gezichtspunt van zijn vrienden, de mensen om hem heen -

er is nog veel meer over te zeggen, wie weet komt dat een andere keer)