Take it or leave it (graag of helemaal niet)

Vorige week moest mijn dochter een pasfoto laten maken voor haar nieuwe id-kaart. Dat duurde natuurlijk even en in die korte tijd viel mijn oog op een column; het onderwerp gaf mij onverwachts herkenning. 

Wat was het geval, de schrijfster had op de sociale media gedeeld dat ze last had van het PTSS (post traumatisch stress syndroom). Alleen, wat viel het haar tegen dat als je zoiets deelt waar mensen blijkbaar geen raad mee weten, je gewoon geen reactie krijgt. 

Niet dat je nu perse op likes zit te wachten, maar deel je een griepje of een stevige verkoudheid of voor mijn part een gebroken been, dan is meeleven in ieder geval verzekerd. Al is een opmerking: ah wat rot voor je, beterschap! wel heel snel gemaakt.
Alles wat in onze belevingswereld ligt en wat we herkennen, dat kunnen we ook méér indenken.

Maar juist als je iets hebt wat mensen niet snappen, waarvan men amper weet dat het bestaat (laat staan wat het inhoudt) dan is dat meeleven er veel minder. En dat zie je juist als er iets moeilijks als het PTSS aan de hand is, zoals in de column beschreven.
Het wordt als het ware genegeerd. En dat komt aan. Want hoe kan er dan ooit begrip komen of kan je een ander helpen.

<><><><><><><>

De column raakte me, omdat het met méér aandoeningen en ziekten zo is dat mensen die daaraan lijden, vanwege de vele zo ingrijpende gevolgen, juist begrip en steun nodig hebben. Maar ze staan in de kou omdat de mensen om hen heen er geen weg mee weten.

De omgeving van een chronisch zieke bijvoorbeeld, is er alláng aan gewend dat broer of zus, tante, nichtje of neef, ziek is, het is al zó lang zo, ze weten niet anders meer.
Zij zijn allang weer tot de orde van de dag overgegaan.
 
Maar de persoon in kwestie kan dat niet, hijzelf went er nooit aan. Elke dag is er weer de strijd het te aanvaarden, om ziek en met pijn op te moeten staan.

 

'Leg het nog es uit', zou je zeggen, 'dan luisteren mensen toch wel?'
Maar nee, dat helpt vaak helemaal niet (meer) als de gewenning eenmaal is opgetreden. Men denkt de situatie te kennen en dat is de valkuil, want er is vaak een eigen invulling die anders is dan de werkelijke situatie.

Mensen kunnen zich vaak ook niets voorstellen bij de klachten die horen bij een voor hen onbekende ziekte, laat staan dat ze zich kunnen indenken dat dit ziek-zijn niet meer over zal gaan.
 
En wat je als zieke ook doet, of je het nog nét kan of helemaal niet meer - het is nooit goed. In plaats van waardering voor een ongelofelijke inspanning is de reactie eerder: 'Zie je wel hij kan toch nog wel dit of dat.'
Het onbegrip maakt nog eenzamer dan het hebben van een onbekende aandoening sowieso al is.

Wat dan wel te doen?

Echt luisteren, dat is de sleutel. Om daarna alles wat je hoort ook gewoon te accepteren. En dat gráág te willen.
En als je écht wilt horen hoe iemands leven is en wat de gevolgen van de ziekte zijn, ontstaat er begrip en mee leven. Al begrijp je lang niet alles. En stel je jezelf voor de ander open.

Het is niet voor niets een Bijbelse oproep, door Jezus uitgesproken als een vanzelfsprekendheid, maar blijkbaar wel nodig dit speciaal onder onze aandacht te brengen:

Ik was ziek en u hebt Mij bezocht.

En gebeurt het niet, dat we ons openstellen en meeleven, er gewoon zijn, dan zal het moment aanbreken dat het helemaal niet meer hoeft. 
Dan is het op, er is geen energie meer over en is het exact zoals in de laatste zinnetjes van de column wordt gezegd:

Ontvrienden kan altijd. Graag zelfs dan.

Want vrienden die er niet écht voor je willen zijn terwijl je hun steun zo nodig hebt, die ben je liever kwijt dan rijk. 
En hoop ik met heel mijn hart dat er mensen overblijven, die er wel willen zijn, vanuit het hart en uit liefde voor Jezus.
Pas dan heb je ook - graag of anders helemaal niet - Christus zelf bezocht. En aan zijn woorden gehoor gegeven.

 'Take it or leave it' 
Want wie niet voor Mij is, is tegen Mij.





 

Geen woorden, geen daden?

Het kan heel vervelend zijn, mensen die stil zijn en zich bijvoorbeeld in de klas niet uiten als het nodig is, of niks doen in een groepsopdracht met andere leerlingen.
Het andere uiterste zijn de eeuwige kwebbelaars die overal wat over te zeggen hebben. 
Daarom is het toch een waar spreekwoord, dat zwijgen goud is. Omdat wij mensen in veel situaties meestal niet de wijsheid hebben om iets te zeggen wat écht wijs is. We roepen maar wat. En dan kun je beter je mond houden.

Silence is golden

Zelfs in de film Bambi is het een opvoedkundig item: 'als je niks (leuks) weet te zeggen, zeg dan 'niks niemendal ... ' 
Maar wat is dat vaak moeilijk, stil te zijn en te zwijgen. Het meest moeilijk is het als je geconfronteerd wordt met dingen als pijn en lijden waar we als mensen geen raad mee weten.  
Want dat is het, er is geen raad te geven. Hoe zou je iets kunnen zeggen waar de ander die zo lijdt, echt wat aan heeft? Laat staan dat het diegene zou helpen.

Onze natuurlijke reactie op lijden

Op de één of andere manier kunnen we er niet tegen om niets te doen, het is echt het allermoeilijkste! Want (denken we) dat is toch de bedoeling, dat als we er voor iemand willen zijn, we iets dóen. Zodat er iets aan de situatie verandert. En dat is wat er achter zit. 
De diepste drijfveer tot actie is eigenlijk dat we niet kunnen verdragen hoe het écht is. Daarom willen we helpen.

Ook met woorden willen we het leed verzachten. Maar - en dat is iets waar je misschien eerst eens over na moet denken - we bagatelliseren het lijden en de pijn als we opmerkingen maken in de trend van: 'Het zal wel weer beter worden...', of  'als je dit nu es gaat doen, misschien helpt het wel...'

De geestelijke variant van dit niet-accepteren-van-lijden, verbergt dat onder vroom klinkende woorden. 'We bidden voor je genezing' Of nog directer: 'God zal je genezen!'  
En als zieke, iemand met veel pijn, moet je het allemaal maar aanhoren en over je heen laten komen. Delen hoe het echt is, is al haast niet meer mogelijk met zo'n benadering. Je mag het er niet meer over hebben, eigenlijk mag je niet ziek zijn!

Wat is echt compassie?

Ja, ook als gelovige willen we vaak het leven (ook dat van anderen die lijden en ziek zijn) veel liever zien als iets wat altijd mooi, prettig en vol zegen is. Daarom bidden we om die genezing! Eigenlijk willen we het afdwingen.
Als er dan geen verandering optreedt en de situatie misschien zelfs erger wordt, zijn we teleurgesteld. Ons plaatje klopt niet meer. Maar met mee lijden heeft het niets te maken.

Dat is iets heel anders! Namelijk samen de waarheid onder ogen durven zien dat we niets kunnen, dat we machteloos zijn. Het is een arm om iemand heen slaan en er zijn. Zoals ik al eerder las in een quote van Henri Nouwen.
Anders maken we het lijden alleen maar groter - is het niet méé- maar méér lijden.
 
En tijdens het schrijven van dit blogje kwam ik ineens deze uitspraak tegen:  

Henri Nouwen

Prachtig en zo 'to the point' staat hier precies wat ik de afgelopen tijden heb ontdekt. (Al zegt hij het natuurlijk veel mooier dan ik het kan)
Want compassion asks us ... mee lijden vraagt iets van ons, namelijk 'to go where it hurts', het is de pijn willen toelaten en delen in alles wat er bij komt. 

Dat is de echte uitdaging in deze tijd! (en niet zoals allerlei andere 'challenges' die vooral stoer moeten zijn)
Zoals de Bijbel het al zegt: 

'
'ween met de wenenden'...

In mijn eigen woorden: Pas als je het lijden van een ander onder ogen durft te zien, en de pijn daarvan ook bij jezelf toe laat, dan pas kun je echt méé lijden.
En dat maakt een einde aan hulp'acties' en mooie woorden, ook en vooral aan vrome woorden, hoe goed bedoeld.

Het maakt stil. En het zou als leden van hetzelfde Lichaam, veel vanzelfsprekender moeten zijn dat we dit (willen) meevoelen, want 'als één lid lijdt, lijden alle leden mee'.

Gevolgen

Wat dan ook gebeurt is dat je eigen moeilijke omstandigheden beter te accepteren zijn. Want niemand ontkomt er aan, vroeg of laat klopt het lijden ook aan onze deur. 
Mijn wens is dat we dat met elkaar, veel meer mogen leren, om te luisteren en stil te zijn met de ander. En zó elkaar troosten en bemoedigen in de pijn en het lijden. 

Zoals hier beschreven staat, (en lees het nog maar eens extra, want je leest er maar zo overheen)

uit 2 Korinthe 1

Geprezen zij de God en Vader van onze Heer Jezus Christus, 
de Vader die zich over ons ontfermt, 

de God die ons altijd troost en ons in al onze ellende moed geeft, 

zodat wij door de troost die wijzelf van God ontvangen, 
anderen in al hun ellende moed kunnen geven.

 Zoals wij volop delen in het lijden van Christus, 
zo delen wij volop in de troost die God ons door Christus geeft. 

Ondervinden we tegenspoed, dan is het opdat u bemoedigd en gered wordt. 

Worden we bemoedigd, dan is het opdat u de moed krijgt te volharden 
in hetzelfde lijden als wij ondergaan.  

De hoop die wij voor u hebben is gegrond: 
we weten dat zoals u deelt in ons lijden, 
u ook deelt in de troost die ons gegeven wordt.

Als het dode hout gaat zingen

Vroeger stond er bij ons thuis een boek in de boekenkast met de aparte titel 'Àls het dode hout gaat zingen.' Ik heb het nooit gelezen, als kind leek het me op één of andere manier ook een vreselijk zwaarmoedig boek, met een zó diepzinnige inhoud, die ik vast nooit zou begrijpen. 

De schrijfster was Wilma-zonder-achternaam, wat ook bijdroeg aan het mysterie. Waar het precies over ging weet ik nog steeds niet. Heb het geprobeerd te achterhalen maar vond geen inhoudelijke beschrijving van het boek zelf.

 

Het ging me nu speciaal om de titel. Daar moest ik ineens aan denken, toen we twee weken geleden in de tuin bezig waren. Een flinke boom moest gekapt worden en krijg je ontzag voor de natuur, al die stammen, takken en bladeren die maar zo groeien. 

Ooit in onze tuin geplant als wilgenboompje van 30 centimeter hoog, was het nu een heel prachtige, maar wel heel erg hoge boom geworden. 
Eén van de stammen had het al begeven tijdens een recente storm en was een reden dat de boom er nu aan moest geloven.
 
Ik wist natuurlijk dat de wilg inmiddels wel heel groot was maar je hebt niet in de gaten hoe gestaag het groeiproces jaar in jaar uit doorgaat. Daar kom je pas echt achter als die kolossale boom 'ineens' in stukken in de tuin ligt.
Stapels hout zijn het, je kan er de hele winter mee voort als het nodig zou zijn. Stammen die nu geen wortels meer hebben.

En dacht ik eraan dat wij als mensen, ook van onze eigenlijke oorsprong afgesneden zijn. Vanuit onszelf zijn we in net zo'n positie als die afgezaagde takken en stammen: ten dode opgeschreven, al leven we misschien wel 80 jaar of nog langer.

We staan daar liever niet zo bij stil en profileren ons graag als jong en fit. Dat is de tendens van deze tijd, al is dat best wel raar. Want waarom zou je je anders voordoen dan je bent en bijvoorbeeld als je 70 bent nog niet willen weten dat je grijs wordt, of het al járen bent ... en dat is nog redelijk onschuldig bij alle cosmetische ingrepen die mensen tegenwoordig willen ondergaan om er 'beter' en vooral jonger uit te zien.

Dood hout

Maar al lijkt het na al die kunstgrepen net echt, eens zal je lichaam toch sterven. En ontkennen we het liefst zo lang mogelijk dat we eigenlijk 'dood hout' zijn. Dat gaat prima als het ons voor de wind gaat. 
Om de waarheid ervan echt te gaan beséffen, moeten we vaak eerst stilgezet worden. 
 
Moeilijke dingen in het leven, ziekte, verlies van geliefden of wat anders wat flinke impact heeft, vormen inderdaad vaak een aanleiding om op zoek te gaan naar antwoorden, naar diepere zingeving. Heb je niets (meer) met geloven in God, dan wordt het gezocht in meditatie, of positiviteitsgoeroes die de vreugde weer wat terug moeten brengen. 
Zelfs een medium met boodschappen 'van de andere kant' is bij veel mensen populair in tijden van nood.

Lijden en dood en ellende, het is Gods megafoon waardoor Hij naar de wereld roept - de reden dat juist in oorlogen en tijdens vervolgingen de kerken weer vollopen.

We can ignore even pleasure. But pain insists upon being attended to. 
God whispers to us in our pleasures, speaks in our conscience,
but shóuts in our pains;
it is His megaphone to rouse a deaf world.

C.S. Lewis, The Problem of Pain

Zo kom ik uit bij het thema van Wilma's boeken: 'het pijnlijke raadsel van het lijden', daar waar geen pasklare antwoorden te geven zijn.
Daarom is ook de titel van dit boek/blog, niet te begrijpen. Want 'als het dode hout gaat zingen' gebeurt er iets tegennatuurlijks, waarvan we zeggen: dat kan helemaal niet.  

Hoe is het mogelijk

De bron ligt dan ook niet bij onszelf. Maar komt van buitenaf als we nieuw Leven ontvangen - en dat is niet een vaag spiritueel gebeuren, het is Jezus zelf. Hij komt in ons hart en 'ent' ons weer (om bij bomen, hout en takken te blijven). Zo worden we weer met God verbonden.
Aan de buitenkant zal er niet ineens veel veranderen, uiterlijk gezien zijn we nog dezelfde mensen, ons lichaam heeft nog net zo last van ziekte en veroudering, is niet plotseling 'forever young'.

Maar als we weten dat het om dat innerlijke leven gaat, en dat we dáárom kunnen zingen, maakt het niet uit hoe we er verder aan toe zijn, ernstig ziek of vervolgd, in gevangenissen of op de vlucht ... in chains for the gospel.

Zoals Paulus en Silas zongen in de gevangenis in de binnenste kerker, terwijl ze zweepslagen hadden gehad en hun voeten in een blok zaten.   
Zoals zoveel christenen nu getuigen van hun geloof 'en van geen bevrijding willen weten' terwijl ze weten dat hun leven door terroristen genomen zal worden (we kennen allemaal de beelden).

It is well

Ik hoop dat jij ook dat leven kent. En ondanks alles wat je meemaakt kan zingen in je hart, it is well, zelfs als je zwaar moet lijden en je leven niet veel meer waard lijkt te zijn.
 
En zeg ik het als wens! Want wie ben ik, zo over het lijden van een ander iets te kunnen zeggen.
Maar het hout gáát zingen. Al is het fluisterend.
Omdat het goed is met onze ziel ...
 
Dan zal het leven zelfs nu al naar buiten komen - niet in grootse dingen die iedereen vooral moet zien, maar in het kleine, vaak in het verborgene.
Zoals (tot mijn verbazing) uit deze afgezaagde stam ineens groene scheutjes tevoorschijn kwamen.
 

Eens zal het dode hout helemaal verleden tijd zijn en krijgen we een nieuw lichaam. Komt er een vernieuwde schepping. Dan zullen we met alle gelovigen, samen het nieuwe lied mogen zingen. 
Voor zoveel mensen, nu eenzaam 'in chains', zal dan het lijden voorbij zijn.
 

Enkele beloften van Jezus zelf, uit het boek Openbaring

  Ween niet; zie, de leeuw uit de stam Juda, 

de wortel Davids, heeft overwonnen

Wie overwint, hem zal Ik geven 

te eten van de boom des levens, 

die in het paradijs Gods is.

Hij zal alle tranen van hun ogen afwissen, 

en de dood zal niet meer zijn, noch rouw, noch geklaag, 

noch moeite zal er meer zijn, 

want de eerste dingen zijn voorbijgegaan. 

Hij, die deze dingen getuigt, zegt: Ja, Ik kom spoedig. 

 

The traveler

Niet dat ik er zelf zoveel ervaring mee heb, met reizen en 'backpacken'... Mijn kinderen zijn wat avontuurlijker wat dat betreft. Toch heb ik iets wat ik over 'de reiziger' kwijt wil.

Wat je nodig hebt zit in je grote 'backpack' en gaat mee op je rug. Verder is het op stap gaan en je ogen openhouden om de wereld te ontdekken. Over je heen laten komen wat je ziet en meemaakt.... Als een echte reiziger die zich laat verrassen...

Zoals deze uitspraak het zegt:

"The traveler sees what he sees. The tourist sees what he has come to see."

~G.K. Chesterton

zicht op de Kilimanjaro

Een prachtige uitspraak: "de reiziger die ziet wat hij ziet' ... 

Sommige mensen leven nog veel intenser, omdat het nog kan - en ze weten niet voor hoelang. Maar alles wat ze meemaken hebben ze toch maar mooi 'binnen'. En niet vanuit een decadent verlangen om overal maar te zijn geweest om mee te kunnen praten, maar omdat het als het ware allemaal laatste kans-acties zijn. Ze weten dat hun lichaam al ziek is, en daarom willen ze - al is het met zware pijnstillers - nog van alles doen.

Als je gezond bent kun je je niet voorstellen hoe dat is, om zo je leven te leven. Als wij ergens last van hebben wachten we tot het over is. Dan denken we hèhè, we kunnen weer verder. 
Zieken hebben daardoor ook geen vanzelfsprekend voorland zoals mensen normaliter hebben: na een opleiding een bijpassende baan, je settelen ... Je leven inrichten zoals de meeste mensen het doen, huisje boompje beestje... 

Een maakbaar leven.

Bij chronisch zieken is het leven niet maakbaar, maar is het leven met de pijn die niemand ziet; aan de buitenkant meedoen maar eigenlijk niet echt. Al lijkt de wereld aan hun voeten te liggen als je foto's ziet - met de backpack op de Kilimanjaro, of een fraaie zweefduik in een zwembad ...

Maar schijn bedriegt, wát zo iemand nog doet is eigenlijk al niet meer mogelijk. Alles gebeurt op wilskracht 'want straks kan het helemaal niet meer'.

-<>-<>-<>-<>-<>-<>-

-<>-<>-<>-<>-

En is er het moment gekomen dat de backpack werkeloos in de de schuur staat. Niet meer nodig. En dat niet omdat de zin om zoiets als een reis te ondernemen ineens ontbreekt, maar omdat het écht niet meer gaat, al zou je nog willen.

De backpack als symbool van alles wat voorbij is, van wat je hebt gezien en meegemaakt met dat ding op de rug. Levend op je reserves en inmiddels al door je reserves heen. 

En is je wereld letterlijk steeds kleiner geworden (maar in je hart nog even groots en weids als het was, want die herinneringen zitten in je hart!)

Alles wat nu nog kan lijkt misschien niets bijzonders, maar is net zo'n prestatie als in het verleden het beklimmen van een berg - en gaat net als toen: puur op wilskracht. 

Reiziger, of liever toerist?

Zo is een zieke een eenzame reiziger, op een weg die steeds zwaarder wordt. Maar toch ... juist door die moeilijke omstandigheden mee te maken, heeft zo iemand méér geleerd en ontdekt dan menig ander mens.

Die anderen, die vaak meer zijn als de toerist, die heel anders in het leven staat en zegt: 'Ik wil dit en dit meemaken, en dat moet ik zien!', daar zo op gespitst, dat allerlei andere mooie dingen helemaal langs hem heen gaan. 

Zoals het is, als je denkt dat alles in het leven te regelen - maakbaar - is. Zo iemand leeft alleen met het doel: to see what he has come to see (maar daardoor juist niet ziet ...)

De reiziger laat zich verrassen, sees what he sees, dat wat hij tegenkomt en waarmee hij te dealen heeft. En waardoor hij léért... en wijs wordt ... 

Maar die wijsheid zien slechts weinigen, omdat het leven van anderen dóór gaat. En ze geen tijd nemen om ook stil te gaan staan bij wat de reiziger heeft ontdekt.

Daarom ook, is het een eenzame weg - maar een voorrecht voor degene die wél stil staat, die weg méé te maken. In dankbaarheid dat zo de kans geschonken wordt, er voor de ander te zijn.
Maar ook om zoveel terug te ontvangen - om weer dóór te kunnen geven aan andere mensen, ook op reis.

-<>-<>-<>-<>-<>-<>-

Dit schrijf ik omdat de backpack nu bij mij in de schuur staat. De backpack die op zoveel mooie plekken is geweest. En die mij laat zien hoe belangrijk het is, dat je in je leven kunt loslaten ... én te koesteren wat voorbij is, door toch in dankbaarheid terug te kunnen kijken.

Het is winst uit verlies halen, het principe van Christus (volgen). Wat chronisch zieken wel heel letterlijk ervaren, als ze bijna alles in hun leven op moeten geven.
Die weg is vaak hard en niet te begrijpen, meet meer pijn dan alleen de lichamelijke.

Toch zal het uiteindelijk waarheid blijken te zijn, dat je alleen zó het Léven vindt. Jezus zelf.

-<>-<>-<>-<>-

En wie zal er nú op reis gaan? Misschien zijn het wel mijn eigen kinderen die met deze backpack (die al zo'n geschiedenis heeft) op hun rug, de wereld intrekken. 
Ik wens dat ze dan begrijpen waar het om gaat en zullen zijn als de reiziger, die echt ziet en aanvaardt wat er op zijn/haar weg komt, en er van leert ... 

"How love is found in the things we've given up
More than in the things that we have kept ..."

~Rich Mullins

Om zó uiteindelijk Thuis te komen.

Slechts op bezoek ...

Monopoly, een spel wat wij ook hebben en wat we vroeger veel speelden. Het gaat over geld verdienen, straten kopen, huizen en hotels zetten en dan hopen dat je wint. De meeste kans daarvoor had je als je Kalverstraat kon bemachtigen - maar ook een andere straat waar je naartoe werd gestuurd via een 'kanskaart' was niet gek, want als iemand er dan op terecht kwam en je had er al een paar hotels op staan, dan was de winst binnen handbereik.

Als je pech had stuurde zo'n kaart je naar de gevangenis, dat betekende minstens drie beurten overslaan en geld betalen om er weer uit te kunnen. En de rest van de spelers kon lekker doorspelen. Het gedeelte "Slechts op bezoek" was dan bestemd voor het poppetje wat dan toevallig net moest stoppen bij het vakje van de gevangenis.

Slechts op bezoek ... het klinkt alsof het niks voorstelt: 'alleen maar' op bezoek zijn. En op een bepaalde manier blijft het ook heel afstandelijk, want het betreffende poppetje mag de volgende beurt weer vrolijk verder, en op het plaatje zit de gevangene nog steeds achter de tralies, opgesloten.

Deze uitdrukking van monopoly kwam ineens in mijn gedachten toen ik vandaag werd bepaald bij de tekst: Ik was ziek en u hebt mij bezocht... blijkbaar iets wat belangrijk is in de ogen van Jezus, dat we dat doen: onze broeders en zusters die in moeilijke omstandigheden zijn niet vergeten maar actief naar hen op (be)zoek gaan. Want wat u aan de minste van mijn broeders hebt gedaan, dat hebt u aan Mij gedaan, zegt Jezus daar in Mattheus 25.
En dat zijn in dat gedeelte de zieken, de mensen die gebrek aan kleding hebben, de hongerigen, hen die in de gevangenis zitten.

Maar ook is dat onze opdracht omdat we als gelovigen bij elkaar horen, en als één lid lijdt, lijden alle leden mee. Tenminste ... dat is de bedoeling maar is het ook zo in de praktijk? De mensen die lijden, zijn we echt met hen begaan?

Verbinden

Wat mij vandaag ineens raakte bij de tekst: Ik was ziek en u hebt mij bezocht, is dat het zieken en mensen die niet ziek zijn, met elkaar verbindt.
En dat verbinden hebben zieken zo nodig - ook in de andere betekenis, van het verbinden van de 'wonden' die hen zijn toegebracht in hun ziek-zijn. Door het onbegrip wat ze tegenkomen en de eenzaamheid die ook daardoor, steeds groter wordt. 
Want mensen komen steeds minder langs als het moeilijker wordt en er geen zicht is op verbetering. Omdat hun eigen leven dóórgaat. Zoals de poppetjes bij monopoly die maar doorlopen en hopelijk zoveel succes hebben, dat de duurste straten (met huizen, hotels en daardoor veel geld) hen ten deel zullen vallen.

En zo wordt iemand die al zo láng ziek is (ja, ja, dat weten we al jaren ...) als vanzelf door zijn omgeving geïsoleerd - net als het poppetje wat bij monopoly in de gevangenis terecht is gekomen en niet meer verder kan.
Niet meer gezien en dus niet meer gevraagd ... de anderen hebben het te druk met het spel verder spelen. En te winnen als het zou kunnen. 

Zo kom ik op de tekst die ook in het zelfde Bijbelgedeelte staat, Ik was in de gevangenis ... zoals bij iemand die de letterlijke afbraak van zijn lichaam elke dag ervaart, ook eigenlijk het geval is; hij zou van alles willen, maar kan het niet meer, zijn lichaam is als een gevangenis die hem vasthoudt. En dan komt er: en u hebt naar mij omgezien.

Toch is een zieke niet een zielig persoon waar je vanuit je christenplicht zo nodig langs moet gaan. Dan ben je inderdaad 'slechts op bezoek', om weer te gaan na wat praatjes over het weer en de opmerking 'je woont hier wel aardig'. En bij de deur iets in de trend van: 'Kop op, morgen zal het vast wel weer wat beter gaan.'

Ik heb ervaren dat het God is die iemand op je pad brengt, en dan is het geen eenrichtingsverkeer, maar mogen we als gelovigen elkáár opbouwen en elkáár vertroosten en bemoedigen. En is een zieke iemand waarvan ik net zo veel ontvang als dat ik (blijkbaar) geef door gewoon er te zijn en te luisteren.

Mee-lijden

Dan wordt het van 'slechts op bezoek', tot het

Lijdt met de gevangenen, alsof u samen met hen in de gevangenis zat 

en om de mishandelden als om mensen die net zo'n lichaam hebben als u. (Hebr. 13: 3)

Lijdt dan ook met de zieken mee als mensen die toch ook een lichaam hebben, want wat zou jij voelen als je in hun schoenen stond? En sta jezelf toe betrokken te worden in de strijd die zij dagelijks voeren om hun situatie steeds maar weer, over te geven en te aanvaarden.

Foto Peter de Mooij

En zie ik nu in de praktijk van hun leven, dat het in het leven ten diepste niét gaat om het winnen van het 'spel', maar dat in verlies - het buiten spel gezet zijn door een ziekte of ook andere moeilijke omstandigheden, én dat willen aanvaarden, juist daarin de grote winst zit.

Want wie zijn leven behouden wil in deze wereld, zal het verliezen, maar wie zijn leven verliezen wil terwille van Mij, die zal het juist vinden, is wat Jezus zijn discipelen al voorhield. 
Al win je het 'spel', ja, zelfs de hele wereld, het baat je niets.

Ja, ik voel mij bevoorrecht die waarheid te zien en te ervaren. En is het lijden, waar mensen geen aandacht aan schenken en het zelfs niet zien, tóch en misschien juist dan, tot verheerlijking van God.

Dat we als gelovigen meer durven méé te lijden met de lijdenden, (eigenlijk zoals Jezus ook voor ons naar de aarde kwam om in onze ellende te delen) en zo als Gods handen en voeten voor hen te kunnen zijn...

Om het te zeggen met het laatste couplet van een bekend kinderliedje:

Toen ik ziek was ben jij mij komen helpen

Ik was gevangen, jij ging niet bij mij vandaan

En wat je ooit gedaan hebt aan de minste van mijn broeders

zegt Jezus

dat heb jij aan Mij gedaan....

Vakantie!?

"Ik neem een paar weken vakantie". 

Het lijkt een doodnormale opmerking zo in de zomer, wanneer veel mensen erop uit trekken, om zich te ontspannen en nieuwe energie op te doen. Zeker in een tijd waar ieder zichzelf zomaar voorbij rent en veel mensen zichzelf terugvinden met een burn-out.

Toch was het niet zo'n vanzelfsprekende uitspraak als het wel lijkt. Want het was niet van iemand met een drukke baan buitenshuis, die zoals elk jaar zijn opgebouwde vakantiedagen eens even wilde opnemen. Om dan later weer uitgerust en met nieuwe energie aan de slag te kunnen gaan.

<><><><><><><><>

Het was een chronisch zieke die die wens uitte en ik kon inmiddels begrijpen hoe die werd bedoeld omdat ik al een tijdje 'meeloop' in de dingen die hij zo meemaakt in zijn dagelijks leven. Maar het is váker zo, dat men een heel verkeerd beeld heeft bij zo'n situatie.

En is de gedachte: 'zo iemand die vanwege zijn ziekte ook geen baan heeft ... die heeft het toch niet druk? Hij kan elke dag naar eigen inzicht indelen, zo laat opstaan als hij zelf wil... Eigenlijk is zo iemand altijd vrij en heeft geen verplichtingen.'
Als een soort lang weekend. Zo zou je tegen hun leven aan kunnen kijken als je niet verder nadenkt en die situatie vanuit de verte beschouwt (alhoewel ook dichterbij men het allemaal te ingewikkeld kan vinden).

Maar sinds ik een beetje achter de schermen kijk in de wereld van de chronisch zieken, zie ik hoe gecompliceerd het allemaal is. En krijg ik een soort stoomcursus waarom in de praktijk van hun leven, de zaken vaak heel anders liggen dan je denkt te weten als gezond persoon.

Vakantie waarvan?

Want hoezo altijd vrij ... iemand die chronisch ziek is en altijd pijn heeft, heeft NOOIT vrij. En dat niet alleen, hij is permanent hard aan het werk, om zijn lijf en de pijn te overleven.
Dat wat niemand ziet en dus het moeilijkste uit is te leggen - en dan nog niet gesnapt wordt.

Het betekent ook: nooit weekend; daar waar bijna de hele maatschappij op vrijdagmiddag een diepe zucht slaakt en aan twee vrije dagen begint, is dat voor de chronisch zieke geen optie. Was het maar zo, dan wist je door de weeks: 'straks op vrijdagmiddag kan ik eindelijk weer even echt mij ontspannen omdat mijn pijn even weg is (of in ieder geval gezakt tot op een acceptabel level) en daarmee mijn rare en doodvermoeiende lichamelijke klachten ook minder worden."

Dat zou nog es een weekend zijn! Maar zo is het niet, elke dag is hetzelfde in de strijd om de uren of zelfs de minuten door te komen.

Hoezo een druk leven?

Verder is het leven mét alle pijn, juist daardoor ook heel druk. 

'Maar je moet toch juist niet veel doen als je pijn hebt?' zo is dan een logische reactie van ons als leken... 

Misschien goed om daarom met een vergelijking duidelijk te maken hoe dat zit.

Stel je als gezond mens eens voor dat je ineens bepaalde klachten krijgt. Je gaat dan naar de huisarts, die doet een onderzoekje en verwijst je door. Dat betekent weer wachten op een afspraak, telefoontjes plegen. 'Prikt u eens even bloed en laat een foto maken...' En als er dan niet echt wat uitkomt ga je toch verder op zoek. Je kijkt es op internet, maakt weer opnieuw een afspraak ...

Je bent zo weer een paar weken verder. Met die ene vervelende klacht. Wat een gedoe!

Een chronisch zieke heeft een scala aan klachten (die niet keurig op hun beurt wachten maar allemaal door elkaar lopen) die zoveel last en pijn veroorzaken dat je het niet kunt negeren. Het zijn de zogenaamde systeemziekten die ervoor zorgen dat je hele lichaam ontregelt is en die steeds weer voor nare verrassingen zorgen.

 
Dit alles maakt dat hun leven heel druk is en bol staat van verplichte bezoekjes naar wéér de huisarts en allerlei specialisten. Want ook bij hen spookt het door het hoofd wat er aan de hand zou zijn en willen ze graag uitsluitsel - en moet je voor de ene klacht naar die specialist maar voor een andere klacht weer naar een andere (ja, komt u nog maar een keer terug ... en: zoekt u maar een goede arts voor dit en dit, want wij kunnen niet echt wat voor u doen...)

En helaas 'moet' het allemaal, het kan niet anders. Maar het is doodvermoeiend om altijd maar weer met je lichaam bezig te moeten zijn. (En dan laat ik de normale bezigheden en verplichtingen die er natuurlijk ook nog zijn, nog buiten beschouwing)

nu even niet ....

Toch graag ... vakantie!

Vandaar dat dan toch de verzuchting kan komen waar ik dit blogje mee begon: 'Oké, ik ga vakantie houden. Ik lees en denk niet meer over ziektes en klachten die ik heb. Ik plan deze paar weken geen doktersconsult, ziekenhuisbezoekjes enzovoort ... Eigenlijk doe ik het gewoon een paar weken zónder. 

Ik doe even gewóón zoals andere mensen. Probeer alles wat met ziektes te maken heeft te negeren of praat er in ieder geval even niet meer over. 

Ik onderneem een 'dagje uit' - sowieso een (in)spannende aangelegenheid maar ik wil het zo graag - al kan ik het allang niet meer. (Want als ik alles naliet wat ik écht niet meer kan, dan bleef ik de hele dag in bed en was mijn leven allang opgehouden.)

Dus doe ik het onmogelijke ook al ben ik helemaal kapot na die geweldige dag. En al geniet ik geweldig, voel ik ze al aankomen, the day(s) after ... en realiseer ik me weer hoeveel energie de meest normale dingen me kosten.'

Maar lukt het ook?

Waar een gezond mens niet eens bij nadenkt maar gewoon dóet, bestaat alles wat je als zieke bijvoorbeeld op zo'n dag nog doet, uit een constant afwegen hóe en óf dit wel lukt - en zo meteen moet je weer dat ...
En merk je (in je zelf georganiseerde vakantie van dokters en ziekenhuizen) dat het een mooi idee is: gewoon gaan leven en dingen doen, plannen maken, en dat het misschien éventjes zo lijkt, maar het eigenlijk niet meer lukt.
Omdat je ziek bent ... en je misschien van dokters en ziekenhuizen even vakantie kan nemen, maar van je zieke lijf nooit.

En dat jijzelf alleen degene bent die beslist dat je déze dag of dit moment niets kan, maar de volgende dag wél wat doet (al voel je je er eigenlijk ook niet toe in staat).

En dat het zo mooi zou zijn als mensen dat gewoon zouden accepteren; dat je als chronisch zieke zelf het heft in handen hebt om je leven te leiden hoe jij dat zelf - meestal alleen op je wilskracht - (nog) kan.

<><><><><><><><>

Hier dacht ik aan, omdat ik volgende week wél echt met vakantie ga. We stouwen de auto vol, stappen in en gaan acht dagen naar Tsjechië.
Even helemaal weg lijkt echt zo'n reclamekreet maar heeft voor mij een nieuwe betekenis gekregen. Omdat ik écht even helemaal weg kan uit mijn normale omgeving en situatie waar ik dagelijks in zit.

Ik kan genieten van een andere land en een gebied wat ik niet ken. Hoef nergens meer aan te denken waar ik me normaal druk om moet maken.
En ... kan dit doen zonder pijn die je zo beperkt en die je altijd meedraagt bij wat je ook doet - zelfs als je op je buitenlandse vakantieadres bent ...

Zoals ik in een vorig blogje zei, is het goed dat ik erbij nadenk dat bijvoorbeeld deze vakantie niet vanzelfsprekend is. Omdat er velen zijn die dat niet meer zo kunnen: daar genieten van de natuur ... van Gods schepping, als figuranten in een schilderstuk wat Hij heeft gemaakt ...

Gods schepping geschilderd

             Korenveld en bergen - Vincent van Gogh ca 1889

Ja alles wat ik zo heb mee-beleefd de afgelopen tijd, heeft mij méér oog gegeven en méér dankbaar gemaakt voor de mensen om mij heen, voor alles wat ik heb ... met minder de blik op wat er niet is, en wat er niet meer kan, op alles wat me eigenlijk teveel is.

Een dankbaarheid en andere kijk op het leven die ik heb gekregen juist door iemand te leren kennen die mij welkom heeft geheten in die zo ándere wereld, de wereld van de chronisch zieken.

Bóvenal heb ik Gods liefde en genade dieper en rijker gezien dan bij alle gezonde mensen en in alle succes wat we menselijk gezien in ons leven kunnen hebben ...
En dat is genade en de grootste winst die een mens kan ontvangen.